Staking en uw vlucht: uw rechten en vergoeding

In 2021 oordeelde het Hof van Justitie van de Europese Unie dat een staking waartoe een vakbond van het eigen personeel van de maatschappij oproept, zoals piloten of cabinepersoneel, voor betere lonen of arbeidsvoorwaarden geen buitengewone omstandigheid is: ze hoort bij de normale bedrijfsvoering van een maatschappij, die rekening moet houden met arbeidsconflicten met haar personeel (Airhelp tegen SAS, C-28/20). Annuleringen en vertragingen van 3 uur of meer door zo'n staking geven dus in de regel recht op compensatie. Een voorbeeld is de staking van het eigen grondpersoneel van KLM op Schiphol in september 2025.

Hetzelfde geldt voor een zogeheten wilde staking, wanneer een groot deel van de bemanning zich tegelijk ziek meldt na een onverwachte aankondiging van de directie (Hof van Justitie, Krüsemann, C-195/17, 2018).

Een staking van mensen die niet voor de maatschappij werken, zoals luchtverkeersleiders, beveiligingspersoneel of het personeel van de luchthaven zelf, is meestal een buitengewone omstandigheid: ze valt buiten de macht van de maatschappij. Veroorzaakte ze uw annulering of vertraging, dan is meestal geen compensatie verschuldigd, mits de maatschappij al het redelijke deed om de hinder te beperken, ook door u om te boeken naar een vlucht van een andere maatschappij als dat sneller was (Hof van Justitie, TAP, C-74/19, 2020).

Stakingen van de luchtverkeersleiding in één land raken ook vluchten die alleen het luchtruim doorkruisen: een staking van Franse verkeersleiders vertraagt bijvoorbeeld vluchten tussen Nederland en Spanje.

Ook als de staking een buitengewone omstandigheid is, blijven uw andere rechten bestaan. Wordt uw vlucht geannuleerd, dan kiest u tussen terugbetaling van uw ticket binnen 7 dagen en een andere vlucht naar uw bestemming. Tijdens het wachten moet de maatschappij maaltijden en verfrissingen aanbieden, twee telefoongesprekken of e-mails en, als u moet overnachten, een hotel en vervoer daarheen (artikelen 8 en 9). Bewaar de bonnetjes van alles wat u zelf moet betalen.

Stakingen worden vaak dagen of weken vooraf aangekondigd. Annuleerde de maatschappij uw vlucht en lichtte zij u minstens 14 dagen voor vertrek in, dan is geen compensatie verschuldigd, maar houdt u de keuze tussen terugbetaling en een andere vlucht. Lichtte zij u later in, dan gelden de gewone termijnen voor annuleringen: compensatie kan verschuldigd zijn als het eigen personeel van de maatschappij staakte.

Sommige landen schrijven een minimale dienstverlening voor tijdens stakingen in het vervoer. In Italië bijvoorbeeld moeten vluchten die gepland staan tussen 7.00 en 10.00 uur en tussen 18.00 en 21.00 uur tijdens stakingen in de luchtvaart worden uitgevoerd, net als bepaalde vluchten naar de eilanden. Viel uw vlucht in een gegarandeerd tijdvak en werd ze toch geannuleerd, vraag de maatschappij dan waarom: de staking alleen verklaart het misschien niet.

Compensatie is meestal niet verschuldigd als:

• de vlucht minder dan 3 uur te laat aankwam;
• u ten minste 14 dagen voor vertrek over de annulering bent ingelicht;
• de verstoring werd veroorzaakt door buitengewone omstandigheden die ook met alle redelijke maatregelen niet te vermijden waren geweest, zoals zwaar weer, beperkingen van de luchtverkeersleiding, een veiligheidsrisico of een staking van personeel dat niet bij de luchtvaartmaatschappij werkt;

• Vertraagde vlucht
• Geannuleerde vlucht
• Overboeking en instapweigering
• Verordening 261/2004
• Luchtvaartmaatschappijen